İslamic Source 2026-07-10

Es Selamun Aleykum ve Rahmetullahi ve Berakatuh

Bugünki yazımızda inşaALLAH sporun her yönüne odaklanacağız. Vücut geliştirmeye, kas yapmaya, kardiyoya, esnemeye, savunma sanatlarına ve daha pek çok kısmına detaylıca değineceğiz inşaALLAH. Ve tabii ki yine mümkün olduğunca hem ilmi hem bilmi çerçevede olayı ele almaya gayret edeceğiz.

Bir önceki yazımızda uykunun önemine değinmiş ve uykuyu detaylıca ele almıştık. Eğer henüz okumadıysanız önce uyku hakkındaki yazımızı buradan okumanızı şiddetle öneririz.

Spor zihinsel ve fiziksel sağlık için olmazsa olmazdır. Hareket kabiliyeti ile yaratılmış olan vücutlarımız yeterli seviyede hareket etmedikleri zaman pek çok sorunlar çıkabilmekte, fiziksel ve zihinsel sağlığımıza zarar verebilmektedir. Sürekli değişen ve dinamik dünyaya uygun olarak hareketli, dinamik, değişim ve gelişime açık olan vücutlarımız iyi bakılan bir fidan gibi serpilip güçlenebileceği gibi bakılmadığı takdirde kuruyup ölebilmektedir. Burada yaratıldığımız toprak ile olan bağları görmek de mümkündür.

Spor konusu pek çok açıdan yanlış ele alınmaktadır maalesef. Sporun tanımı, hangi spor dalı veya hareketin ne işe yaradığı, hangi sporu kimlerin yapması gerektiği gibi pek çok konuda popüler kültür ve yanlış bilgiler sebebi ile ciddi hatalar mevcuttur. Ek olarak spor yapmanın erkeklerde kas yapmak, kadınlarda ise yağ yakmak olarak basit, yetersiz ve sınırlı alanlara indirgenmesi de farklı sorunlara yol açabilmektedir.

Spor Neden Önemli?

Spor yapmanın pek çok faydası vardır. Doğru yapılan spor iskelet, kas ve sinir sistemini güçlendirir, zinde ve sağlıklı tutar. Dolaşım sistemini, metabolizmayı destekler, yağlanmayı, kalp krizini, obeziteyi büyük ölçüde engeller. Varsa fazla yağları yakar, motor becerileri, vücut kordinasyonunu, dengeyi, mobiliteyi arttırır, fiziksel güç artışı, dayanıklılık ve esneklik sağlar. Anksiyete ve depresyona iyi gelir, zihni açar, ter ile vücuttan toksinleri atar. Gördüğünüz gibi sporun faydaları çok ama gelin en önemlilere kısaca bakalım:

1-Fiziksel Sağlık

Sporun en bilinen yararlarından birisi muhakkak fiziksel sağlığa olan olumlu etkileridir. Spor yaparken kan akışı ve tansiyon normal seviyenin üstüne çıkar, duyular daha aktif olur, solunum hızlanır, vücudun sporla çalıştırılan ilgili kasların kanla taşınacak olan oksijen ve glikojen ihtiyacı artar, hareketle artan ısı ter ile atılır gibi pek çok işlem meydana gelmektedir. ALLAH(c.c.) yüce hikmeti ile insanları ve hayvanları hareketli canlılar olarak yaratmışken, bitkileri ise nispeten hareketsiz olarak yaratmıştır. Yani insan fıtratı hareket etmeye uygun biçimde yaratılmıştır. Yüce Yaratan bizleri günlük işlerimizi görebilecek, etkileşim kurabilecek, yeryüzünü keşfedebilecek, inşa edebilecek ve ibadet edebilecek biçimde en mükemmel şekilde yaratmıştır. İnsan vücudu aslında sandığımızdan çok daha karmaşık, çok daha komplike ve muazzam bir yapıdadır. Öyleki günümüzde inşa edilmiş olan herhangi bir beşer ürünü işleyen sistemin, Rabbimizin bu muazzam eserinin işleyişine yaklaşması söz konusu dahi değildir. Kalbimiz sürekli olarak biz uyurken dahi ritmik bir biçimde atmakta ve kanımızı çok güçlü bir şekilde vücudumuzun en uç kılcal damarlarına dahi ulaştırıp toplayacak şekilde atmaktadır. Kanımız oksijen, glikojen ve vitaminleri gerekli organlara, kaslara ve dokulara taşımaktadır. Kandaki beyaz kan hücreleri mikroplarla savaşmakta, tüm vücut bu kan ile işlemektedir. Oksijen ihtiyacını ise akciğerlerimiz sürekli çalışarak karşılamakta, havadaki oksijeni kana karıştırmakta ve vücuttaki karbondioksiti dışarı atmaktadır.. Daha böyle sayamayacağımız ve bizim haberimiz bile olmadan çalışan pek çok sistem vardır vücudumuzda. Dolaşım sistemi, solunum sistemi, boşaltım sistemi, sindirim sistemi, iskelet sistemi, kas sistemi... Merhametlilerin en merhametlisi olan Rabbimiz sadece vücudumuzu değil yaşadığımız gezegeni bile bize uygun yaratmıştır. Vücudumuzun işleyceği oksijen gazını havaya, ihtiyacımız olan suyu göllere, nehirlere, yakıtımız olan yiyecekleri çeşitli nimetlere koymuştur. Hatta yerçekimi bile bizlerin kan basıncımız sebebi ile oluşan iç basıncımızı dengelemekte, kulak içi sistemler ile yön algımızı sağlamakta ve yaşamımızı rahatça sürdürebileceğimiz bir ortam sunmaktadır. Tüm bunlar için Rabbimize ne kadar hamd etsek az. Yerler, gökler ve aralarındakiler kadar ALLAH'a hamdolsun. Konuya dönecek olursak bu sistem fıtratı gereği hareketlidir ve harekete ihtiyacı vardır. Çünkü işlemeyen demir pas tutar kuralı vücudumuz için de geçerlidir. Eğer yeterince hareket etmezsek damarlar asla basınca maruz kalmadıkların tıkanmaya, esnekliklerini kaybetmeye başlayacaktır. Bunu az kullanılan patikayı otlar kaplaması gibi düşünebiliriz. Ayrıca eklemlerimiz de kireçlenecek, kaslarımız yavaş yavaş işlevlerini yitirip eriyecek, gün içerisinde aldığımız ve kullanmadığımız enerji yağ olarak depolanacak ve zararı daha da arttıracaktır. Ve daha pek çok olumsuz etkisi olacaktır. Fakat tüm bunları doğru egzersizler ile engellemek hatta iyi yönde gelişim sağlamak mümkündür. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed(s.a.v.)'in hayatına baktığımız zaman ise onun yüzdüğünü, güreştiğini, inşaatlara yardım ettiğini, savaşlara katıldığını, yarışlar yaptığını, ayrıca zamanının yaşam koşulları ve ulaşım imkanları sebebi ile bol bol yürüdüğünü ve fiziksel aktivitede bulunduğunu, yani aslında bir nevi egzersiz yaptığını söylemek yanlış olmayacaktır.

2-Mental Sağlık

Spor yapmanın mental sağlığı olumlu etkilediği, anksiyete, depresyon gibi sorunlara iyi geldiği de oldukça yaygın olarak bilinen bir gerçektir. Ek olarak spor yapmanın zihni açtığı da bilimsel olarak kanıtlanmış. Stresi, kaygıyı, zihinsel yorgunluğu, aşırı düşünmeyi azaltır, dikkat ve odaklanma becerilerini, mutluluk ve özgüveni arttırır, hafızayı güçlendirir, uyku kalitesini arttırır. Tüm bunları nasıl yaptığını merak ediyorsanız açıklayalım. Spor sırasında vücuttaki genel kan akışı hızlanır. Bu durum vücudun ve duyuların daha aktif olmasına yol açar. Beyne giden kan miktarı da arttığı için dikkat, odaklanma, karar verme, problem çözme ve hafıza gibi beceriler güçlenir. Ayrıca kortizol gibi stres hormonları azalır, toksik maddeler ter ile atılır. Endorfin, seretonin ve dopamin gibi mutlu eden kimyasalların salınımı artar. Vücuttaki fazla enerji atıldığı için uyku da daha rahat olur. Tüm bu rahatlatıcı etkilerin yanı sıra durdurması imkansız olan düşünce eylemi, kişi meşgul değilken serbestçe gezinen ve çokça olumsuz düşüncelere takılan zihin, spor sırasında yaptığı aktiviteye odaklandığı için anksiyete, kaygı ve depresyon gibi sorunlara da iyi gelir. Ayrıca zor bir işi başarmanın verdiği etkiyle özgüven de artar. Tüm bunlar aslında ortada fıtrata uygun bir çabanın meyveleridir. İnsan fıtratı/yaratılışı gereği hareketli bir varlıktır ve Yüce ALLAH hikmetiyle bizleri ve dünya hayatımızı öyle dizayn etmiştir ki, fıtrata ve ALLAH'ın emir ve yasaklarına uyan kişi hem bu dünyada hem ahirette kârlı çıkarken, fıtarata ve Rabbine ters düşen kişi de her iki dünya da hüsrana ve zarara uğramaktadır. Yüce ALLAH'tan bizleri kendisine, emir ve yasaklarına uyan, fıtrata uygun hareket eden kullarından eylemesini diliyor ve aksi şekilde olmaktan yine ALLAH(c.c.)'ya sığınıyoruz. Amin. Hareket etmekten söz açılmışken, hareket etmek sadece fiziksel, hareket etmenin yararları sadece spor noktasında değildir. Biz yazının konusu gereği spor ile gelen hareketin, fıtrata uygun bir çaba olması ve buna ek olarak gelen tüm bu olumlu etkilerle birlikte pozitifliği arttırırken aynı şekilde negatif duygulardan da uzaklaşacağını söyledik. Durduğunuz zaman meşgul olacak başka şeyler aradığımızı çünkü beyni tamamen durdurmanın imkansız olduğunu ve şeytanla nefsimizin bizi kötü düşüncelere iteceğini açıkladık. Bu durum tıpkı bataklığa saplanan ve öylece duran bir kişiye benzer. Bu kişinin bataklıktan kurtulması için gayret gösterip harekete geçmesi gerekir, aksi halde batmaya devam eder. İşte boş ve hareketsiz durduğunuzda şeytan ve nefis zihninze oyun oynarak sizi derin bir olumsuz düşünceler bataklığına çekecektir ve bataklıktan kurtulmak için hareket etmediğiniz sürece daha da batmaya devam edeceksinizdir. Bu durum hayatta da böyledir. Durursak, pes edersek, denemezsek kaybederiz. Denersek en kötü ihtimalle hatamızı öğrenir ve düzeltiriz, en iyi ihtimalle başarırız. Örneğin bir ormanda kaybolduğunuzu hayal edin. Eğer asla kıpırdamaz ve bulunduğunuz yerde durursanız asla kurtulamayacağınız gibi açlık, susuzluk ya da vahşi hayvan saldırı ile ölürsünüz. Fakat hareket edip bir çıkış bulmaya çalışırsanız su veya yiyecek bulabilirsiniz, kurtulabilirsiniz, ya da en kötü ihtimalle gittiğiniz yolun çıkış olmadığını öğrenir böylece ihtimallerden birisini eler, bu durumdan ders çıkarır ve diğer yönleri denersiniz. Fakat hayat ile ilgili bir not düşmekte fayda var. Özellikle vaktimizin dar olduğu dünya hayatında ve özellikle dini konularda eğer bize bir pusula verilmiş ise ve biz bu pusulayı kullanmaz ya da gösterilen istikametten başka yöne gidersek çıkış ihtimalimiz asla bulunmaz. Bu yüzden hareketi eldeki imkanlar dahilinde doğru yönü tespit ederek yapmak oldukça mühim. Yani uzun lafın kısası hareket etmek de aynı şekilde bizleri motive edecek ve sorunlarla başa çıkmamızı sağlayacaktır. İlmi açıdan bakacak olursak da özetle insanın hareketli yaratılmış olması yani hareket etmenin insanın fıtratı olduğunu ve fıtrata uymanın kişiye her zaman iyi hissettireceğini söyleyebiliriz. Modern dünyada insanlar tarih boyunca hiç olmadığı kadar az hareket edip çok yiyor ve çok uyuyorlar. Bu da hayatlarına fiziksel ve mental rahatsızlıklar olarak geri dönüyor. İşin bu boyutuna ileride biraz daha farklı bir başlık altında değineceğiz inşaALLAH.

3-Fiziksel Zorlukların Üstesinden Gelmek

Hayatımızın hemen her alanından az ya da çok fiziksel eylem gerekmektedir. Yoldaki eziyet veren bir şeyi kaldırmaktan, gözlerimizi kırpıştırmaya, yemeğimizi kazanmak, hazırlamak ve yemekten, uyku için yatağımızı hazırlmaya, hatta bilgisayar, telefon gibi cihazları kullanmaya veya kitap okumak için sayfaları çevirmeye varana kadar tüm bu eylemler az ya da çok fiziksel aktivite ve kapasite gerektirmektedir. Spor yapmayan kişilerde kullanılmadığı için zamanla körelen ve hatta eriyip yok olma noktasına gelen kaslar, hareketsizlikten kireçlenen eklemler özellikle ileri yaşlarda en basit hareketlerde bile zorluk çıkarmaktadır. Vücudu sürekli aktif tutmak fiziksel ve zihinsel olarak da zinde ve aktif olmayı sağlayacaktır. Üstelik hareketsizliğe bağlı sorunlar sadece ileri yaşlarda yaşanmamaktadır. Vücut doğru egzersizler ile günün koşturmacasına hazırlanmadığı takdirde gün içerisindeki basit bir hareket bile haftalar süren sakatlıklara yol açabilmektedir. Bu ve daha pek çok sebepten ötürü spor yapmak sağlık için her açıdan gereklidir. Sahabenin yere düşen eşyalarını bile kimseden istemeyip kendileri alabilmeleri, hendek kazmaktan mescid inşaasına kadar her alanda çalışabilmeleri de fiziksel aktivitelerinin bir göstergesidir. Ek olarak bedenlerimiz bizlere ait olmayıp Rabbimizin bu dünya hayatında bizlere vermiş olduğu emanetleridir. Sadece bu sebeple bile bedenlerimize iyi bakmamız gerekir.

4-Kendimizi ve Sevdiklerimizi Korumak

Tarih boyunca eşkıyalar olmuştur. Hemde ne zaman nerede ortaya çıkıp başınızı belaya sokacaklarını asla bilemezsiniz. Özellikle günümüz toplumları fıtrattan ve vahiyden uzaklaşıp, nefislerinin tutsakları konumuna gelmeye başladıkları, kendilerini yoktan var eden Rablerinin hükümlerini, emir ve yasaklarını uygulamayıp kendi sınırlı görüş, ilim ve iradeleri ile kurdukları çarpık düzenler neticesinde etraf eşkiyalarla doldu. Modern toplumlarda yolda kendi halinizde yürürken bile asla kendinizi emin sayamazsınız. Ve başınız türlü sebepten belaya girebilir. Böyle bir durumda koşarak kaçmak en mantıklı çözüm gibi gelebilir ancak bu durum her zaman mümkün olmamakla birlikte, hızlı koşabilmek için de spor yapmanız gerekiyor. Ancak kaçamayacağınız durumlar da var. Örneğin yanınızda sizden zayıf birisi varsa onu arkada bırakamazsınız. Sizden güçlü olsa da bırakmamalısınız. İkincisi de her zaman, her seferinde ve sonsuza dek kaçamazsınız. Bu sebeple durup yüzleşmeniz gerektiği durumlarda kendinizi ve yanınızdakileri savunabilmek için spor şart. Hatta spordan öte savunma sanatları şart fakat daha egzersiz bile yapmayan birisinin kendini savunması gereken durumdan sağlam çıkması maalesef pek olası değil. İlmi açıdan bakacak olursak Hz. Muhammed(s.a.v.)'in güreşmesi ve sahabelerin kılıç kalkan oynamaları ve güreşmeleri aslında birer spor, egzersiz ve kendini savunma eğitimidir.

5-Sosyal Hayatı Olumlu Etkiler

Biraz uçuk gelebilir fakat anlatınca sebebini anlayacaksınız inşaALLAH. Evde tek başına bile spor yapsa insanın fiziksel sağlığına iyi gelmekle birlikte olumsuz duygulardan uzaklaştırıp özgüveni ve olumlu duyguları besleyeceği ve anksiyeteyi de azaltacağı için kişi insanlar ile daha rahat ve sakin iletişim kurabilir. Ayrıca vücut sporla birlikte bir nebze de olsa stresle baş etmeyi de öğreneceği için kişi soğukkanlılığını da daha rahat koruyabilir. Şimdi stresle baş edemeyen, depresif, agresif, olumsuz düşünceler içerisinde boğulan bir insandansa pozitif, özgüvenli, sakin ve soğukkanlı ve rahat bir insan tabii ki de sosyal anlamda çok daha başarılı olacaktır. İlmi açıdan bakarsak müslümanın diğer insanlara iyi muamele etmesi, din kardeşlerine tebessüm etmesi gerekir. Olumsuz bir insan bırakın bunları yapmayı kavga bile edebilecekken olumlu bir insan karşı tarafın olumsuz davranışlarına dahi daha müsamahalı davranabilir. Unutmayın mutluluk, tebessüm, iyi şeyler bulaşıcıdır. Fakat olumsuzluk, somurtkanlık ve kötü şeylerde bulaşıcıdır hem de çok. O sebeple biz iyi olanları dağıtıp mümkünse bir iyilik pandemisi yapmaya ve mümkün olduğunca da olumsuzlukları asimile edip kaldırmaya ve yayılmasını engellemeye çalışalım. Zaten dinimizde bizlere iyiliği emredip kötülükten sakınmayı, tartışmadan kaçınıp selametle demeyi öğretmiyor mu?

BONUS: Erkekler/Bayanlar Neden Spor Yapmalı?

Erkekler Neden Spor Yapmalı?

İslam dinin yaymak, Yüce ALLAH'ın emir ve yasaklarını uygulamak, zalimi durdurup, zulmü def edip, mazluma yardım edebilmek, Müslümanları savunmak için cihad etmek gerekir ve bu da erkeklerin görevidir. Bilimsel açıdan bakacak olursak insan bir ideolojiye muhtaçtır. Savunacak, takip edecek bir fikre bir hayat anlayışına, bir değerler bütününe, bir yargılar sistemine, bir iyi-kötü tanımlayıcısına muhtaçtır. Aynı zamanda insan mental sağlığını korumak açısından bir hayat amacına ya da uğrunda savaşacak/mücadele edecek bir değere de muhtaçtır. Dünyadaki insanlara "hayattaki amacınız ne?" sorusunu sorsanız bilinçli Müslümanlar dışında bu soruya cevap verebilecek yoktur. Hatta bu soruyu aklına getiren bile yoktur. Çoğu insan neden geldiğini bilmediği bir dünyaya doğuyor, büyüyor, bir anda kendini okulda buluyor, neden olduğunu bilmeden pek çok şey öğreniyor, nedenini bilmeden ömür boyu çalışıp para kazanıyor yaşıyor yiyor içiyor ama nedenini bilmiyor. Hiç düşünmüyor bile. Çünkü beşeri sistemler bunu istemez. Bir sistem için en tehlikeli insan düşünen ve sorgulayan insandır. Hiçbir sistem bu tür insanları sevmez, hakk olan ve saklayacak hiçbir şeyi olmayan tamamen ilahi bir sistem olan İslam dışında. Ayrıca İslam insanın tüm fıtrattan gelen amaç, hedef, değer ve yargı ihtiyaçlarını da doyurucu bir biçimde karşılar. Bu da Müslümanı diğer insanlardan çok daha başka bir bilinç seviyesine çıkarır. Çünkü o bu amaçsızlar denizinde, rotası, haritası, hedefi belli bir insandır. Neyi neden ne için yaptığını bilir ve bu bilinç ile yaşar. Bu da onu diğer insanlardan ayırır. Cihad yalnızca ALLAH rızası için yapılır. Cihad en faziletli amellerden olmakla birlikte kimi durumlarda farzı ayn'dır. Ayrıca bir müslümanın cihada gitmeden ya da içerisinde cihada gitme isteği olmadan ölmesi kınanmıştır. Ayrıca erkeklerin dışarıda çalışıp evlerini geçindirmeleri gerektiği için daha çok fiziksel işte çalışmaları ve dış dünya ile mücadele etmeleri gerekir. Ama sağlıksız ve güçsüz bir vücut ile bunları yapmak kolay değildir.

Bayanlar Neden Spor Yapmalı?

Burayı bayanları üzmeden dilimiz döndüğünce ince bir üslupla izah etmeye çalışalım. Erkekler fıtrat olarak bayanlara göre fiziksel açıdan daha güçlü yaratılmışlardır. İslam'da evi geçindirmek, savaşa katılmak gibi fiziksel işleri erkeğe yüklemiştir. Haliyle fiziksel olarak daha narin olan bayanların metabolizmaları da erkeklere oranla daha yavaştır. Bu da yedikleri yiyecekleri daha yavaş sindirdikleri anlamına gelir. Ayrıca fiziksel işlerin ve evin geçiminin erkekte olması sebebiyle bayanlar genelde evde durmakta, böylece de erkeklere göre gündelik yaşamda çok daha az hareket etmektedirler. Bu durum da sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabilmekte, istenmeyen yağlanmalara, çarpıntıya, farklı sağlık sorunlarına ve zihinsel bunalıma sebep olabilmektedir. Ek olarak çocuk bakımı ve ev işleri gibi fazla görünmeyen ama kıymeti ve yoruculuğu çok olan işlerin gerektirdiği eforun üstesinden gelebilmek için de spor yapmak ve zinde olmak bayanların işlerini kolaylaştıracak ve morallerini yükseltecektir inşaALLAH. Spor aslında her yaştan ve cinsiyetten insanın zihinsel ve fiziksel sağlık açısından yapması gereken bir şeydir.

Neden spor yapmamız ile ilgili yeterince sebep saydığımıza göre o halde nasıl spor yapmamız gerektiğine geçmeden önce günümüz spor problemleri hakkında kısa bir bilgi edinelim.

Günümüz Spor Problemleri Nelerdir?

Spor konusu artan sosyal medya ve bilgi kirliliği sebebiyle, beslenme ve ruh sağlığı konuları ile birlikte en çok istismar edilen, yanlış yönlendirilen sağlık konularından biridir. Özellikle internette herkes bildiği bilmediği her konuda içerik üretmekte, yorum ve fikir belirtmektedir. Bu da insanların kafasını karıştırmaktadır. Halbuki bilmediğini bilmek, bilmediğin konuda susmak ve bilene başvurmak bir erdemdir. Aynı şekilde bildiğini de bildiğin kadarı anlatmak ve bilmediğini öğrenmeye açık olmak da gerekir. Günümüzde spor konusunda pek çok yanlış bilgi mevcut. Hepsini kısaca açıklamaya çalışacağız inşaALLAH ancak daha fazlasını öğrenmek için kendiniz araştırmanız gerekecek çünkü her bir sorunu burada tek tek ele alıp detaylandırmak yazıyı epey uzatacaktır. Ancak burada yazanlar başta size yanlış gibi gelse de reddetmeden önce kapsamlı bir araştırma yapmanızı şiddetle öneririz. Biz en çok görülen bir kaç soruna biraz değinelim:

1-Ne Kadar Çok Kas, O Kadar Güç: Doğru ama Yanlış

Özellikle sosyal medyanın etkisiyle Vücut Geliştirme'nin popülerlik kazanması sebebiyle bu algı çok artmıştır. Ancak büyük hacimli kas kütlesi demek her zaman daha fazla güç demek değildir. Vücut Geliştirme'de amaç maksimum kas kütlesine estetik olarak ulaşmaktır. Yani Vücut Geliştirme güç ile ilgili değildir, olsa bile çalışma yöntemleri kasları büyütme odaklı olduğu için güç katkısı sınırlıdır. Öncelikle şunu belirtmekte fayda var ki anormal derecede büyük kaslar sporla değil steroidler gibi ilaç takviyeleri ile yapılmaktadır ve bu takviyelerin sağlık üzerinde ölüme varabilen ciddi yan etkileri bulunmaktadır. Ek olarak kaslar nasıl çalıştırıldıklarına göre gelişirler. İnsan kas-kemik-iskelet sistemi basit gibi gözüken oldukça karmaşık bir sistemdir. Spor yaptığımız zama aslında yaptığımız şey kontrollu bir biçimde kaslarımızı zorlamak ve kaslarımızda mikro düzeyde aşınma-kopmalar meydana gelmesini sağlamaktır. Spor sonrası ağrıların sebebi budur. Kaslar bu koptukları yerlerden protein ile tamir olur ve bu sefer daha güçlü tamir olurlar. Bu da daha güçlü kaslar demektir. Fakat bu işlem her zaman aynı şekilde olmaz. Kaslar çalıştırılma yöntemlerine göre kas fiberlerini kalınlaştırma şeklinde bir yol izleyebilecekleri gibi onun yerine daha fazla fiber çekme yolunu da kullanabilirler. Bu da spor sonucu ortaya farklı işlevde kaslar çıkmasını sağlar. Bu sebeple mesela hız için ayrı, güç için ayrı, dayanıklılık için ayrı çalışmalar yapılabiliyor. Vücut Geliştirme'de kaslar birlikte değil izole olarak ayrı ayrı çalıştırdığı içi kaslar hacim olarak daha büyük olur ancak birlikte çalışmayı öğrenemezler ve işlevsiz olurlar. Biz bu tip kaslara "Kozmetik Kas" ismini vermekteyiz. Çünkü "İşlevsel Kas"ın aksine "Kozmetik Kas" genelde daha büyük gözükmesine rağmen aslında görüntü dışında hiçbir işlevi yoktur. Ek olarak aşırı ve sıkı kaslar hareket kabiliyetini de engellemekte, kişiyi sırtını dahi kaşıyamaz hale getirmektedir. Üstelik daha fazla kütle kişiyi daha ağır, daha yavaş ve daha çok enerji tüketen bir hale getirmektedir. Yani doğru şekilde doğru miktarda olmadığı sürece herşeyde olduğu gibi kas kütlesinde dahi aşırıya gitmek zarardır. Doğru yapılsa dahi güç sadece kas kütlesi ile bağlantılı değildir, Kastaki fiber sayısı, fiberlerin kalınlığı ve nörolojik adaptasyonlar belirleyici rol oynar. Ayrıca vücuttaki kaslar herkeste aynıdır ancak bu kasların üzerindeki yağ oranı ile kasların gelişmişliği farklıdır. İnsan iskelet sistemi basitçe 2 değil 3 ana bileşenden oluşur. Kemik, Kas ve Tendon. Kemik sert yapılardır kalsiyum ile desteklenirler. Kemikler kaslardan daha farklı çalışmalar ile güçlenirler. Kemikler küçük darbe-şoklar ile mikro kırıklar oluşması ve bu mikro kırıkların kalsiyum ile daha sağlam tamir edilmesi ile gelişir. Mesela koşu yaptığımız zaman aslında her adımda ayaklarımıza çok düşük miktarda şoklar uygularız. Daha sonra alacağımız kalsiyum ile kemik gelişimini sağlayabiliriz. Kemikler çok uzun sürede gelişir. Kaslar nispeten yumuşak etli dokulardır. Doğru yönlerde zorlamalar ile mikro yırtıklar oluşması ve bu yırtıkların protein ile tamir edilmesi ile güçlenirler. Kemiklere göre çok daha hızlı gelişirler. Tendonlar kemik ile kas arası bir yapıdadırlar. Görevleri kasları kemiklere bağlamaktır. Tendonlar kemiklerden daha kolay fakat kaslardan daha zor gelişirler. Genelde sık tekrarlı antremanlar gerektirirler.

2-Zayıf Görünmek/Kaslı Görünmemek Güçsüzlük Belirtisidir: Yanlış

Yukarıda da açıkladığımız gibi güçlü olmak ile kaslı olmak farklı şeylerdir ve doğru yöntemle çalıştırıldığı takdirde kas kütlesini çok arttırmadan oldukça güçlü olunabilir.

3-Vücut Geliştiriciler Çok Sağlıklı ve Güçlüdür: Doğru ama Yanlış

Vücut Geliştiriciler hiç spor yapmayan bir bireye göre çok daha sağlıklı ve güçlü olabilirler ancak harcadıkları efor, sahip oldukları kütle ve kullandıkları ilaçlar ve yanlış egzersiz sebebi ile hala yeterince sağlıklı ve güçlü oldukları söylenemez.

4-Ne Kadar Az Yağ, O Kadar Sağlıklı: Doğru ama Yanlış

Vücutta biriken fazla yağların bizlere kilo, kolestrol, obezite ve iç yağlanma gibi zararlarla döndüğü doğrudur ancak bu duruma bakıp da vücudun yağa ihtiyacı olmadığı ya da ne kadar az yağ oranı o kadar sağlıklı vücut olduğu gibi aşırıya kaçan hipotezler tamamen yanlıştır. Aksine vücudun sağlıklı yağlara ihtiyacı vardır. Vücut belirli bir yağ oranın altına düşerse ölüme kadar gidebilir. Vücutta yağlar hormonların salgılanmasını sağlar, enerji depolar, vitamin barındırır, vücut ısısını korurlar. Fazla yağlı olmak sağlıksız olduğu gibi aşırı yağsız olmak da sağlıksızdır.

5-Şeker Kas Yapmayı Engeller: Doğru ama Yanlış

Yağlarla benzer şekilde aşırı şeker tüketimi çeşitli sağlık sorunlara yol açabilir ancak bu demek değildir ki şeker sağlıksızdır. Aksine kasların ana enerji kaynağı olan glikojen şeker ve karbonhidratlardan elde edilir. Üstelik limondan çileğe yediğimiz çoğu besinde az yada çok şeker bulunur. Püf nokta aşırı şeker tüketmemek ve tüketilen şekeri yakmaktır.

6-Karbonhidrat Zararlıdır: Yanlış

Karbonhidrat bir numaralı enerji kaynağıdır. Şeker ve yağ ile aynı şekilde çok tüketmek zararlı olduğu gibi az tüketmek de zararlıdır. Kaliteli karbonhidrat spor performansı için önemlidir. Püf nokta aşırı şeker tüketmemek ve tüketilen karbonhidratı yakmaktır.

7-Protein Ne Kadar Fazlaysa O Kadar İyi: Doğru ama Yanlış

Spor ile yıpranan kasların onarım için proteine ihtiyacı vardır ancak fazlası kas gelişimini sınırsız artırmaz hatta sağlık açısından zararlıdır. Herşeyde olduğu gibi ölçülü olmak gerekir.

8-Savunma Sanatları Erkekler İçindir: Yanlış

Savunma sanatlarından en az birini kendini ve sevdiklerini koruyabilmek için herkesin bilmesi gerekir.

9-Jimnastik, Plates, Esneme Hareketleri Bayanlar İçindir: Yanlış

Aksine jimnastik, plates ve esneme erkeklerin de yapabileceği yararlı sporlardır. Özellikle jimnastik güç, esneklik ve dengenin birleştiği bir daldır. Esneme-Isınma hareketlerini ise çocuk-genç-yaşlı, erkek ve kadın herkesin hergün yapması önemlidir.

10-Esneme Yapmadan Spora Başlanabilir: Yanlış

Spora, hatta güne başlarken ısınma ve esneme yapmak elzemdir. Aksi takdirde güne ve zorlanmaya hazırlanmamış kaslar ani hareketlerle zorlanabilir ve sakatlığa sebep olabilirler. Bu tıpkı yola çıkmadan önce arabayı çalıştırıp motoru ısıtmak gibidir.

11-Kadınlar Ağırlık Çalışırsa Erkek Gibi Kaslanır: Yanlış

Erkek ile kadın fıtratı farklı olduğu için kadınlarda erkeklerdeki gibi bir kaslanma bayanların hormon yapısı nedeniyle bu doğal olarak beklenemez.

12-Sporcuların İlaç, Takviye Kullanması Şarttır: Yanlış

Aksine yüzyıllardır insanlar hiçbir takviye almadan sadece günlük gıda tüketerek fiziksel olarak oldukça iyi durumda kalabilmişlerdir. Hatta takviye olarak protein tozu ve kreatin kullanımını da tavsiye etmiyoruz. Bunlar ilaç değil sadece takviye sayılsa da vücuda gerekmedikçe doğal yollar dışı suni takviye almak önerilmez. Üstelik doz aşımı yapılma ihtimali de mevcuttur. En güzeli doğal olan yiyeceklerden yiyerek alınan takviyedir.

13-Ne Kadar Çok Spor/Tekrar O Kadar Kazanç: Doğru ama Yanlış

Bu önerme belirli bir seviyeye kadar doğru olmakla birlikte kaslar spor sırasında gelişmez, aksine spor sırasında yıpranırlar. Kaslar spordan sonra tamir sürecine girerler. Ancak kaslara dinlenip toparlanacak zaman verilmezse kaslar iyileşemez ve yıpranmalar birikerek ciddi sakatlıklara yol açabilir. Aynı şekilde kası bir çalışmada aşırı yıpratmak da kasın onarım süresini uzatıp verimi azaltacak ve uzun vadede sakatlık riskini arttıracaktır. Önemli olan nicelik değil niteliktir, tekniktir, devamlılıktır ve akıllı çalışmaktır.

14-Dinlenmek Tembelliktir: Yanlış

Dinlenmek kasların onarımı ve gelişimi, beynin adaptasyonu ve öğrenme süreci için elzemdir.

15-Vücut Spor Sırasında Güçlenir: Yanlış

Vücut, spor sırasında değil, dinlenme sırasında gelişir.

16-Ağrı Yoksa Gelişim Yoktur: Yanlış

Kas ağrısı gelişimin zorunlu göstergesi değildir.

17-Her Gün Aynı Kası Çalıştırmak/Aynı Düzende Çalışmak Daha Hızlı Geliştirir: Yanlış

Kasların dinlenmeye ve toparlanmaya ihtiyacı vardır. Hergün aynı kası çalıştırmak kasın iyileşme sürecini engeller. Ek olarak her gün aynı düzen ve sayıda çalışmak gelişimi engeller çünkü vücut buna adapte olur ve artık bu durum ona bir zorluk, bir meydan okuma sunmaz bu da gelişimi engeller.

18-Ne Kadar Ağır Kaldırırsan O Kadar İyi: Doğru ama Yanlış

Çok spor yapmakla aynı şekilde önemli olan nicelik değil niteliktir, devamlılıktır, tekniktir ve akıllı çalışmaktır. Hafif ağırlık gelişimi engeller, çok yüksek ağırlık sakatlığa sebep olur.

19-Terlemek Daha Fazla Yağ Yaktığını Gösterir: Yanlış

Terleme vücudun soğutma mekanizmasıdır, tek başına yağ yakımını ifade etmez ancak vücudun ciddi efor sarf ettiğini, ısındığını gösterir.

20-Yağ Kasa Dönüşür: Yanlış

Yağ ve kas farklı dokulardır; biri diğerine dönüşemez. Sporla yağlar eritilip enerji olarak kullanılır, kaslar ise bu süreçte yıpranır ve daha güçlü olacak şekilde onarılır.

21-Sadece Kardiyo Yaparak En İyi Sonuç Alınır: Yanlış

Tek yönlü çalışmak kısıtlı ve tek yönlü gelişim sağlar. Diğer antremanlar da sağlığın temel parçalarındandır.

22-Yağ Yakmak İçin Aç Karnına Spor Yapmak Şarttır: Yanlış

Aksine yağ yakmak için kalori açığı oluşturmak, yani alınan kaloriden fazla enerji harcamak gerekir ki vücut depodaki yağları harcamak zorunda kalsın.

23-Spor Dizleri ve Eklemleri Yıpratır: Doğru ama Yanlış

Yanlış teknik, dinlenmemek ve aşırı yük zarar verebilir ancak doğru teknik ve program aksine güçlendirir.

24-Yaşlanınca Spor Yapılmaz: Yanlış

Spor her yaşta lazımdır. Belki belirli bir yaştan sonra kişi jimnastik yada parkur yapamayabilir ancak her yaşta uygun egzersiz yapılabilir ve gereklidir.

25-Çocuklar Ağırlık Çalışamaz: Doğru ama Yanlış

Gelişim aşamasındaki çocukların yükek miktarda ağırlık kaldırlmaları sakıncalıdır ancak uzman gözetiminde uygun programlarla çalışabilirler.

26-Kalp Hastaları Spor Yapmamalıdır: Yanlış

Aksine doktor kontrolünde egzersiz çoğu zaman tedavinin parçasıdır ve kalbi güçlendirir.

27-Fitness Sadece Kas Yapmak İçindir: Yanlış

Sağlık, dayanıklılık ve yaşam kalitesi için de yapılır ancak diğer dallarla desteklenmelidir.

28-Koşmak Boyu Kısaltır: Yanlış

Aksine koşmak oldukça faydalı bir spordur ve her yaşta yapılabilir.

29-Sadece Genetik İyi Olanlar Kas Yapabilir: Yanlış

Genetik avantaj sağlar ama herkes çalıştığı oranda gelişebilir.

30-Spora Başlamak İçin Önce Kilo Vermek Gerekir: Yanlış

Spor zaten kilo verme sürecinin oldukça önemli bir parçasıdır.


Tabi bunlara ek olarak bir de İslami açıdan sakıncalı durumlar bulunabilmekte. Maalesef aşağıdaki sorunlar günümüz toplumlarında spor yapmak isteyenlerin başına sık sık gelmektedir.

1-Spor ile Çok Meşgul Olup Namazı, Dini Aksatmak

Spora vakit ayırıp namaza, dine, sorumluluklara vakit ayırmamak kişiyi her iki cihanda hüsrana uğratır.

2-Uzak Doğu Sporlarında Eğilerek Selam Vermek

Müslüman ancak ALLAH(c.c.) karşısında eğilir, bir başkasının karşısında selam vermek için dahi eğilmez, eğilemez.

3-Kadın/Erkek Karışık Temaslı Spor Yapmak

Erkeğin namahrem kadına bakması, kadının namahrem erkeğin yanında saçını açması bile günahken birbirlerine temas etmeleri asla kabul edilemez.

4-Uygunsuz/Dar Giysiler Giymek

Güreş tulumu, tayt gibi vücut hatlarını belli eden dar giysiler veya kısa şort gibi avret yerlerini açığa çıkaran ve tesettüre aykırı giysiler giyilemez.

5-Müzikli Ortamlarda Bulunmak

Gelmiş ve geçmiş İslam alimlerinin çoğunluğunun görüşüne göre çalgı aletlerini dinlemek haramdır. Haram olmadığını savunan alimler dahi dinlenen şeyin sözlerinin düzgün olmasını, dünyaya meyle sevk etmemesini söylemiş ve fazla dinlenmemesini tavsiye etmişlerdir. Fazla müzik kişiyi Kur'an'dan alıkoyar, zihnini bulandırır ve yönlendirir.

6-Yoga/Meditasyon

Yoga ve meditasyon aslen hinduizm dinindeki ibadet çeşitleridir ancak günümüzde daha çok yoga denilince esneme hareketleri, meditasyon denilince de nefes egzersizleri akla gelmektedir. Biz her iki isimden de uzak durulması gerektiğini tavsiye etmekle birlikte esneme hareketleri ve nefes egzersizleri her yaş ve cinsiyetten kişinin yapması gereken egzersizlerdendir. Şunu da belirtmek gerekir ki en mükemmel ve hakk din olan İslam'da kişinin ihtiyacı olan herşey vardır. Dolayısı ile Müslümanın yoga ve meditasyona değil, doğru egzersiz, dua, tevekkül ve tefekküre ihtiyacı vardır.

Evet biraz uzun oldu ancak hepsi değinilmesi gereken mühim meselelerdi. Artık en yararlı spor çeşitlerine geçebiliriz.

En Yararlı Spor Çeşitleri Nelerdir?

Spor dediğimiz zaman herkesin aklına farklı şeyler gelmekte. Kimisinin aklına sadece spor salonundaki aletler gelirken kimisine ağırlık kaldırmak, kimisine fitness, kimine jimnastik, bazısına savunma sanatları, güreş vs, bazısına yürüyüş-koşu vs gelmektedir. Aslına bakarsak bunların hepsi spor kapsamına girer ve genel tanım olarak hepsinin durgunluktan iyi olduğunu söyleyebileceğimiz gibi bir kısmı bizleri ormanın çıkışına yani hedeflerimize götürebilecekken bir kısmı yetersiz kalabilir hatta bir kısmı bizleri istemediğimiz yollara da götürebilir. Böyle bir duruma düşmemek için en yararlı spor çeşitlerine çok kısa değinmekte fayda var. Yazı zaten fazla uzadığı için burada çok detaya girmeye lüzum yok.

1-Nefes Egzersizleri

Nefes egzersizleri spor sırasında vücuda yeterli oksijen sağlanabilmesi için doğru nefes alma tekniğini öğrenmek ve nefes almayı geliştirmek için kullanılırlar. Diyaframı kullanarak doğru nefes almak kondisyon açısından oldukça önemlidir.

2-Fitness

Oldukça popüler olan bu spor türü daha çok ağırlık çalışmak üzeredir. Bodybuilding'ten çok daha iyi ve sağlıklı olmakla birlikte genelde insanlar buradan oraya kayabiliyor. Ağırlık çalışmak aslen iyi bir şey olmakla birlikte ileride de değineceğimiz bazı eksileri mevcuttur.

3-Kardiyo/Cardio

Kardiyo çalışmaları aslında bir nevi uzun süre dayanıklılık olarak tanımlanabilir. Kasların yoğun tempoda uzun süre çalışabilmesi üzerine kurulu ve gayet yararlıdır ama yeterli değildir.

4-Plates

Daha çok yağ yakımı ve genel sağlık üzerine bir spor tarzı.

5-Cross-fit

Yukarıdaki egzersizler arasında en çok yönlü ve genel kapsamlı olanıdır. Daha çok kardiyo ile fitness'ın karışımı gibidir. Oldukça faydalıdır.

6-Calisthenics/Kalisteniks

Vücut ağırlığı kullanılarak yapılan egzersizlerdir. Şu ana kadar sayılanlar arasında en işlevsel kas grubunu oluşturur. Hareketleri tek seferde birden fazla kas grubunu birlikte çalıştırır. Böylece çok yönlü gelişim sağlamanın yanında kaslara birlikte çalışma yeteneği de kazandırır. En temel, en çok bilinen ve en işlevsel dört temel calisthenics hareketi: barfiks-şınav-mekik-çök kalk'tır. Bu konuya daha sonra değineceğiz inşaALLAH.

7-Savunma Sporları:

Savunma sanatları kendi içerisinde iki ana dala ayrılır: Vurmalı ve boğuşmalı sporlar.

7.A-Vurmalı Sporlar

Rakibe vurma üzerine kurulu sporlardır. Ciddi rakip analizi ve çalışma gerektirirler. D arbeleri karşılayabilmek özellikle boyun ve karın bölgesinde sağlam kas yapısı gerektirirler. Hızlı refleksler gerekir. En temel vurmalı spor Boks'tur.

7.B-Boğuşmalı Sporlar

Rakibe vurmanın yasak olduğu, bunun yerine rakibi yere almak için fırlatma, süpürme, boğma ve bitirme/kilit teknikleri vs uygulanarak yapılan sporlardır. Yüksek ağırlıkları manipüle etme gereksiniminden dolayı sağlam kardiyo, güç ve esneklik gerektirir. En temel boğuşmalı spor Güreş'tir.

Daha sonra savunma sporlarını daha detaylı inceleyeceğiz inşaALLAH.

8-Esneme

Esneme hareketler vücudun esnekliğini arttırmaya yönelik hareketlerdir. Oldukça yararlıdır, eklemlere de iyi gelir. Esneme hareketleri spor sırasındaki sakatlanma riskini de azaltır.

9-Isınma

Isınma hareketleri genelde herhangi bir spora başlamadan önce vücudu hazırlayıp harekete hazır hale getirmek için kullanılır. Arabalarda motorun boşta çalıştırılarak bir süre ısıtılması ardından yola çıkılması gibi düşünülebilir. Isınma hareketleri spor sırasındaki sakatlanma ve kalp krizi risklerini de azaltır.

10-Koşu/Yürüyüş/İp atlama

Yürüyüş oldukça güzel ve hafif bir egzersizdir. Yoğun tempoda uzun yapılması özellikle dolaşım sistemi için oldukça faydalıdır. Koşu ise çok daha iyidir. Tempolu-yokuş yukarı-depar gibi çeşitlendirerek yapılması hız, kardiyo, güç gibi alanlarda da gelişim sağlayacaktır. Ayrıca maraton koşucularının kalpleri hatta vücutlarının enerjiyi işleyiş biçimi bile değişmektedir. İp atlamak da kardiyo geliştirmek, el ayak koordinasyonunu arttırmak, dolaşım sistemini çalıştırmak gibi yararlı etkilere sahiptir.

11-Yüzme

Yüzme, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tarafında tavsiye edilmiş olmasının yanı sıra özellikle omurga ve iskelet sistemi üzerinde fazlası ile olumlu etkiye sahiptir. Ayrıca kardiyoyu güçlendirir ve kalp-damar sistemlerini etkili bir biçimde çalıştırır. Öğrenilmesi oldukça önemlidir ve Hz. Muhammed(s.a.v.)'de tavsiye etmiştir. Fakat yüzme öğrenirken karma ortamlardan ve uygunsuz giysilerden uzak durmak oldukça önemlidir. Aksi takdirde bedeni inşa ederken ruh yıkılacaktır.

12-Atıcılık/Okçuluk

Atıcılık da Hz. Muhammed(s.a.v.) tarafından tavsiye edilen, el göz koordinasyonunu geliştiren ve cihada hazırlık noktasında önemli bir yer tutan bir spordur. Günümüzde bu iş en profesyonelce poligonlarda icra edilebilir. Poligonlar mermi başına para almaktadır genelde. Temelden başlayarak ileri seviyeye doğru ilerleyeceksinizdir. Stres atma ve özgüven kazanma noktasında da oldukça önemlidir. Buna paralel silah bakımının da öğrenilmesi oldukça yararlı olacaktır. Poligon imkanı bulamayanlar evde boncuklu silah ile de talim yapabilirler temelleri öğrenmek için gayet yeterli ve oldukça yararlıdır. Ayrıca bıçak atmak da ayrı bir sanat olup herkes yapabilir. Okçuluk ise özellikle ciddi miktarda üst vücut ve özelliklede omuz gelişimi sağlayacak önemli bir atıcılık sporudur. Özellikle eski/geleneksel yaylar daha fazla kuvvet gerektirmektedir lakin maalesef çok güzel olmalarına rağmen modern yaylardan daha güçsüz olma eğilimindedirler.

13-At Binmek

Binicilik yine Hz. Muhammed(s.a.v.) tarafından tavsiye edilmiş olup at binmek oldukça özel bir spordur. Kişiye pozitif duygular aşılar, kan dolaşımını hızlandırır ve heyecanlandırır, ayrıca başka bir canlı ile bağ kurması ve ilgilenmesi gerekeceği için şefkat, sorumluluk bilinci ve sosyal ilişkiler alanlarında da kişiye olumlu etkiler sağlayacaktır. Doğrusunu ALLAH bilir ancak biniciliğin Hz. Muhammed(s.a.v.) tarafından tavsiye edilme sebebi, zamanının ulaşım aracını kullanmayı öğrenmek olarak ele alınırsa, buradan yola çıkarak günümüzün ulaşım araçları olan motorlu taşıtların kullanımını öğrenmenin önemli olduğu şeklinde bir sonuca varılabilir.

14-Powerlifting

Powerlifting tek seferde maksimum ağırlık kaldırmak ve bu yeteneği geliştirmek üzerine kurulu bir spordur. Vücut Geliştirme'den farklı olarak Powerlifting'de amaç maksimum kas kütlesine ulaşmak değil, bilakis maksimum ağırlığı kaldırabilmektir. Genelde Powerlifting bench press, squat ve deadlift adlı 3 temel hareket etrafında şekillenir.

En İyi Savunma Sanatları Nelerdir?

Vurmalı sporların da boğuşmalı sporlarında kendi avantaj ve dezavantajları vardır. Boğuşmalı sporlar bire bir mücadelede çok etkilidir ve karşıdaki kişiyi yakaladığı anda bitirebilir. Ayrıca BJJ gibi sanatlar boyut farkını da önemsizleştirdiği için bayanlar için de uygun olabilmektedir. Ancak birden fazla kişi ile aynı anda mücadelede çoğunlukla işlevsizdirler. Ayrıca sert zemilerde uygulaması zordur. Ancak rakibe zarar verip vermemek uygulayacının elindedir. Bu sebeple dostane karşılaşmalarda da uygulanabilirler. Vurmalı sporlar bire bir veya birden fazla kişi ile mücadelede etkilidirler. Ancak yerde boğuşmalı sporlara karşı etkisizdirler. Ayrıca rakibe zarar vermeye dayalı oldukları için dostane karşılaşmalarda kullanılmaları daha zordur ve rakibe verilecek zarar her zaman tam olarak belirlenemeyebilir. Genel olarak boğuşmalı sporları öğrenmek için en azından bir partner ve eğitmen gerekir ancak çoğu vurmalı sporun temel taşlarını kişi evde ve internet üzerinden öğrenip çalışabilir. Ancak her durumda kişinin yeteneklerinin gerçekten test edilebilmesi ve gerçek bir durumun stresi, baskısı ve zorluğuna hazır olabilmesi için rakiple mücadele, tekniklerin doğruluğunu kontrol edebilmek için de bir geri bildirim mekanizması şarttır. Tüm spor dallarında ve savunma sanatlarında asıl mesele tekniktir. Temeller her zaman en önemli bileşendir. Temelleri ve teknikleri doğru yapan her zaman avantaja sahip olacaktır. Savunma sanatlarında önem sıralaması teknik, zamanla, mesafe kontrolü, hassasiyet, hız, güç ve son olarak kütledir. Ayrıca savunma saldırıdan önce gelir. Kişi önce kendini yenilmeyecek, hasar almayacak bir konuma sokmalı, ardından rakibini yenebileceği ve hasar verebileceği bir konumda olmalı. Savunma sanatları ve savaş sanatları temelde aynı prensipleri taşırlar. Ayrıca çoğu savunma sanatı veya grup sporu üzerinden hayata uyarlanabilecek manalar çıkartabilmek de mümkündür.

UYARI: Müslüman kardeşlerinizin yüzüne vurmayınız, çünkü bu durum hadis ile yasaklanmıştır. (Sahih Muslim, Hadis No: 2612)
Ayrıca bu tip sporları profesyönel dövüşmek için değil, sağlıklı olmak, kendinizi, sevdiklerinizi ve ümmeti korumak için öğrenin. Profesyönel dövüşlerde kumar, uygunsuz giyinen kadın ve erkekler bulunmakta, boykot ürünlerin reklamı sunulmakta ve sadece eğlenceye hizmet edilmektedir.

1-Güreş

Güreş en temel boğuşmalı spordur. Ciddi güç, esneklik ve kardiyo gerektirir fakat bire bir mücadelede oldukça etkilidir, ayrıca sağlık açısından da oldukça faydalıdır. Güreşe küçük yaşta başlamak büyük avantaj sağlar, ancak yetişkin yaşta başlayan kişiler de oldukça iyi seviyeye ulaşabilirler. Güreşte amaç rakibinizi yere alıp alt etmektir. Bunun için dalışlar, süpürmeler, fırlatmalar gibi teknikler kullanılır. Tam temaslı bir spordur. Hız, patlayıcı kuvvet, esneklik ve kondisyon gerektirir. Hz. Muhammed(s.a.v.) de güreşmiştir ve oldukça iyi bir güreşçidir. Güreşin barındırdığı yoğun baskı, fiziksel yük ve antrenman zorlukları hem fiziksel hem zihinsel sağlık açısından güreşi oldukça önemli hale getirmektedir. Bire bir mücadelede rakibi manipüle etmeyi, yere almayı, kendini savunmayı ve rakibi yerde etkisiz hale getirmeyi öğrenebilirsiniz. Düzenli güreş antremanı yapan birisi ileriki yaşlarında da çok daha zinde durumda ve az da olsa güreşebilecek kabliyette olacaktır inşaALLAH.

2-Boks

Boks en temel vurmalı spordur. Boks her yaştan kişinin öğrenebileceği bir spordur. Üstelik yüksek esneklik, güç veya boyut gerektirmez. Boksla ilgili en çok bilinen yanlışlardan biri sadece kol ile yumruk atmaktan ibaret olduğunu düşünmektir. Aksine boksta kollardan çok bacaklar ve gövde kullanılır. Boksta rakiple mesafeyi ayarlamak, uygun açıyı bulmak, saldırmak ve savunmak için ayak oyunları, vuruşlardan kurtulabilmek ve rakibin açıklarını bulabilmek için hızlı gözlem yeteneği, vuruşu en hızlı, güçlü ve isabetli şekilde yapabilmek için tüm vücut kullanılarak oluşturulan kinetik zincir, savunma ve saldırı sırasında yorulmamak için nefes yönetimi ve kardiyo gibi pek çok farklı yetenek ve çalışma gerekir. Ancak boks öğrenildiği taktirde her durum, zemin, zaman, giysi ve yaşta uygulanabilecek, öğrenmesi kolay ve oldukça etkili bir spordur. Üstelik bokstaki temel teknikleri, duruşları, ayak hareketlerini, vuruşları, eskivleri kişi evde kendisi de araştırıp öğrenebilir ve pratik yapabilir. Boks sadece savunma sanatı olarak değil fitness olarak da yapılmaktadır çünkü yüksek efor ve kondisyon gerektirdiği için yağ yakmak ve şekle girmek için de oldukça uygundur. Ayrıca boks, savaş sanatları, mücadele ve hayatla sanıldığından çok daha fazla benzerlikler paylaşmaktadır. Bokstan öğrenip hayatınıza uygulayabileceğiniz en basit iki şey: 1-Nefes al. 2-Panik yapma/Sakin ol.

3-BJJ(Brazilian Jiu-Jitsusu)

Üçüncü sırada yine bir boğuşmalı sporumuz var. BJJ aslen Japon Jiu Jitsu'dan gelmektedir. Bu spor normalde samurayların savunma sanatı idi. Zırhlı veya zırhsız düşmanlar üzerinde kullanılmak üzere oluşturulmuş bir spordu. Fakat zamanla bu sporun kısımları dallara ayrılmış farklı adlar almışlardır. Aikido, Judo ve BJJ aslen aynı sanatın farklı kısımlarını oluşturmaktadır. BJJ'ye gelecek olursak Japon Jiu Jitsusunun yerde boğuşma ve kilitlerine odaklanmaktadır. Güreş gibi ayaktan yere alma ve fırlatmalardan çok yerde mücadeleye odaklanır. Ve yine güreşten farklı olarak rakip eklem kilitleri ya da boğma yöntemleri ile pes ettirilmeye çalışılır. BJJ ile Güreş'in eksik bıraktığı yerde boğuşma ve kilit kısımları tamamlanabilir.

4-Muay Thai

8 uzuv sanatı olarak da bilinen bu vahşi spor oldukça etkili bir vurmalı spordur. Bu sporda yumruklar ve tekmelerin yanı sıra diz, dirsek, süpürme ve kenetlenmeler de kullanılır. Böylece her menzilde çok yönlü dövüşülmüş olur. Oldukça sert bir spordur. Kökleri Muay Boran sporuna dayanmakta olan bir Tayland dövüş sanatıdır. Fazlası ile sert ve etkili olan bu spor, Kick Boks'un da ortaya çıkış sebebidir. Japonya'daki karate ustalarının Tayland'daki Muay Thai(Thai Boksu olarak da geçer) müsabakalara katılması ve ağır hezimetler alması ve ardından Muay Thai ile yarışabilecek bir spor üretmek istemeleri ile ortaya çıkmıştır ancak teknik azlığı ve kural kısıtlamaları sebebi ile Muay Thai ile aynı seviyede değildir. Tüm bunlara rağmen Kick Boks'un bu kadar popüler olmasının tek sebebi iyi pazarlanmış olmasıdır.

5-Judo

Güreşe benzer şekilde ayakta başlayan Judo, güreşten farklı olarak kilitler de içermesi sebebi ile oldukça işlevsel ve güzel bir daldır. Ayrıca güreşe göre ayakta ve yerde çok daha çeşitli teknikler içermektedir.

6-Taekwondo

Taekwondo aslen Güney Kore ordusu için geliştirilmiş bir savunma sanıtıdır ancak çoğunlukla öğretilen Taekwondo'nun olimpik versiyonudur. Bu versiyon neredeyse sadece tekmelere ağırlık verir. Taekwondo oldukça çeşitli tekmeler barındıran ve esneklik gerektirne bir spordur. Tekme atmayı öğrenmek için oldukça iyi bir spordur ve diğer saydığımız sporlara göre nispeten hafiftir.

Sırası ile saymış olduğumuz bu dallar en temel, en yaygın, öğrenimi en kolay ve en işlevsel savunma sanatlarıdır. Listede yer almayan ve günümüzde oldukça popüler olan MMA (Mix Martial Arts), aslında tek başına bir dövüş sanatı değildir. Farklı dövüş sanatlarının farklı şekilde kombine edilmesiyle meydana gelmektedir. Genelde her MMA okulu daha farklı dalları birleştirmekte olup, MMA'in yapısı gereği birden fazla spora odaklanması sebebi ile çok yönlülük sağlasa da hiçbirinde tam anlmamı ile bir uzmanlık geliştirtmez. Aksine çoğu MMA dövüşçüsü geçmişlerinde bir ya da bir kaç savunma sanatında ayrı ayrı eğitim almış ve bunları daha sonra birleştirmişlerdir. Bu yöntemin uzmanlık ve çok yönlülük açısından en doğrusu olduğu profesyönel dövüşçüler ile de kanıtlanmıştır. Bu sebeple yukarıda geçen sporların sırası ile ayrı ayrı eğitimlerinin alınması daha doğru sonuçlar verecektir. Ancak günümüzde kendini savunma noktasında, günümüz şartlarına uyum, her koşul ve yaşta uygulanabilme, bire bir ve çoklu mücadeleye uygunluk açısından herkesin en azından boks öğrenmesini şiddetle tavsiye ediyoruz. Ek olarak bayanların BJJ öğrenmeleri de kendilerini savunmalarını kolaylaştırabilir.

BONUS: Parkur

Parkur, bir savunma sanatı olmamakla birlikte oldulça eğlenceli ve farklı bir spordur. Genel olarak A noktasından B noktasına engellerin üstünde, altından, yanlarından çeşitli teniklerle geçerek ulaşmak olarak ifade edilebilir.

BONUS: Eskrim

Eskrim aslında bir kılıç dövüşü stili olmakla birlikte oldukça hızlı ayak oyunları ve refleksler gerektirmesi sebebi ile diğer dövüş stillerinizi destekleyecek niteliktedir. Özellikle vurmalı sporlar ile uğraşanlara katkı sağlayabilir.

BONUS: Capoeira

Brezilya çıkışlı Afrika kökenli spordur. Aslen Brezilya'lı köleler tarafından icraa edilen bu spor alışılmışın dışındaki duruş ve vuruş şekilleri ile ciddi esneklik ve pratik gerektirir. Ancak uygulaması oldukça farklı, eğlenceli ve serbesttir. Uygulayıcılarına oldukça farklı bakış açıları kazandırabilir.

Burada adı geçmeyen daha pek çok savunma sanatı vardır. Kung Fu, Wing Chun, Kali, Eskrima, Sambo, Savate, Karate, Grekoromen Güreş, Kyokushin-Karate, Krav Maga, Systema, Aikido gibi daha pek çok spor sayılabilir. Ancak bunların çoğunluğu günümüzde işlevsiz, uzun yıllar pratik isteyen, gerçek bir eğitmeni bulması zor, gerçeklikten uzak ya da yeterince pratik olmadıkları için bahsetme gereği duymadık. Saymış olduğumuz sporlar ise yüz yıllardır gerçekliklerini ve işlevselliklerini kanıtlamış, eğitmeni bulması kolay ve öğrenip uygulama süresi çok daha kısa olan sporlardır.

Savunma sanatlarının çeşitlerini de detaylı olarak ele aldığımıza göre nasıl spor yapmalıyıza geçmeden önce üzerinden geçmemiz gereken son bir konu kaldı ki, o da insan vücudunun sınırları.

İnsan Vücudunun Sınırları Nelerdir?

İnsan vücudunun sınırları sandığımızdan çok daha geniştir. Üstelik akıl almaz bir adaptasyon yeteneğine sahiptir. Rabbimize, bu muazzam sistemi ve nimeti için ne kadar şükretsek azdır. Öldürmeyen acı güçlendirir sözünü çoğunuz duymuşsunuzdur. Bu söze katılmayanlar olabilir fakat biraz düşündükleri takdirde bu sözün oldukça doğru olduğunu onlar da fark edeceklerdir. İnsan hem fiziksel hem mental olarak oldukça dayanıklı bir yapıdadır. Sınırlar vücudumuzda değil kafamızın içindedir. Örneğin hayatta kalma durumuna düşen insanların, hayatta kalmak için normalde kimsenin yapmayacağı, akıl almaz şeyler yaparak hayatta kalmayı başarmaları bu duruma bir örnek olabilir. Somut örnekler vermek gerekirse, bir kanyonda kolunu kayaya sıkıştırıp 5 gün aç susuz kurtarılmayı bekleyen, ardınan sıkışan kolunu kendi imkanları ile kesip kurtulan Aron Ralston, iki motorunu da kaybeden uçağı nehre başarıyla indirerek 155 kişiyi kurtaran Sully Sullenberger, 80 yaşında deniz seviyesinden en yüksek dağ olan Everest'e çıkan Yuichiro Miura, Çanakkale Savaşı sırasında 276 kg ağırlığındaki üç bombayı tek başına taşıyan Seyit Onbaşı, yerden yaklaşık 400 metre yüksekteki iki kulenin arasına gerili çelik tel üzerinde yürüyen Philippe Petit, araçların altında kalan insanları kurtarmak için tek başlarına tonluk araçları kaldıran insanlar, hayatta kalma durumlarında günlerce aç susu yaşayan insanlar, aslında sınırlarımızı kendimiz çizdiğimizi, ve gerektiği taktirde bu sınırları aşabildiğimizi göstermektedirler.

Peki bu insanlar sınırlarını nasıl aştılar? Öncelikle şunu belirtmekte fayda var, çoğu canlı kendini tehlikede hissettiğin "Savaş ya da Kaç" durumuna girer. Yani tehlikeden kurtulmak için ya her şeyi bırakıp kaçmak, ya da tüm benliği ile savaşmak arasında kalır. Ve bu durumla günlük yaşantımızda bile aslında sandığınızdan çok daha fazla karşılaşmaktayız. Örneğin ilk defa gördüğünüz ürkek bir kediyi sevmek istediğiniz kaçmıyor, ama aynı zamanda saldırmıyorsa henüz bir karara varmamış demektir. Ama siz onu sıkıştırmaya devam ettikçe oluşturduğunuz tehdit artacağı için onu bir karar vermeye zorluyorsunuz demektir. Bu durumda kaçma imkanı varsa ve çok ürkek bir kediyse kaçmayı tercih edebilir. Ancak siz çok sıkıştırdıysanız ve bir kaçış yolu göremiyorsa tek seçenek olarak var gücüyle size saldırabilir. Bu durumu sokak köpekleri üzerinize geldiğinde de görebilirsiniz. Genelde direkt olarak saldırmak yerine belirli bir mesafeden havlar ve sizi denerler. Eğer siz korkar ve kaçma hareketi gösterirseniz bu onlara cesaret verir. Ancak kaçmak ve korkmak yerinde sakin kalır ve mesafeyi korursanız bu sefer tedirgin olurlar. Hatta üzerlerine giderseniz bu sefer kendilerini tehdit altında hissedip "Savaş ya da Kaç" durumuna girebilirler. Bu sebeple böyle durumlarda tehdit unsurunu bir karar vermeye zorlamamak ve yatıştırıcı davranışlarda bulunmak gerekir. Özellikle tehdit unsuru kendisini tamamen köşeye sıkışmış ve kaçış yolu yok hissederse saldırmaktan başka seçeneği kalmadığı için tüm gücüyle sonuna kadar saldıracaktır. Aynı şekilde tehdit unsuru eğer karşı tarafı yenemeyeceğinden ve kendisinin ciddi zarar göreceğinden emin olursa ve en az bir kaçış yolu görüyorsa büyük ihtimal kaçmayı seçecektir. Bu durum sadece bireysel durumlarda değil ordular, topluluklar ve hatta hayvanlar için de geçerlidir.

Hayatta kalma durumlarında genelde beyin önünüzdeki korku unsurundan daha küçük olan tüm sınırları kaldırır. Bu da size normal şartlarda içinde yaşadığınız sınırların dışında şeyler yaptırır. Ama unutmayın korku sadece kendi boyutundaki ve kendinden küçük sınırları kaldırabilir. Örneğin normal şartlar kimse çamurlu su içmez. Bu iğrenme sınırı çoğu insanda vardır. Fakat susuzluktan ölmemek için içme durumunda oluşan korku unsuru bu iğrenme sınırından büyük olduğu için bu sınır bir anda kalkar. Aynı şekilde uçaktan korkan biri, önemli bir iş için uçağa binebilir. Çünkü ulaşmak istediği hedef daha değerlidir, korkusunun sınırlarını aşar ve iradesi ile korkuyu bastırır. Aynı şekilde tarih boyunca ve gümüzde nice Müslümanlar ölümle tehdit edilseler, işkencelere uğrasalar dahi ALLAH'ın hudutlarını aşmazlar. Çünkü ALLAH(c.c.)'ya duydukları sevgi, saygı ve korku, ölüm korkusunu ortadan kaldırır. Bu da buradaki korkunun sadece kendine eşit ya da küçük sınırları kaldırabileceğini, daha büyük değer ve sınırları kaldıramayacağını ve korkunun irade ile yönetilebileceğini ispatlar niteliktedir. Tehlike gerçek olsa da korku zihnimizin ürünüdür. Örneğin 20 metre yukarı çıkmakla 200 metre yukarı çıkmak hemen hemen aynı tehlike seviyesine sahip olsalar da ürettikleri korku farklıdır.

İnsan vücudu aslında çok dayanıklı ve sağlam bir yapıdadır. Ek olarak muazzam bir uyum, adaptasyon ve gelişim yeteneğine sahiptir. Sandığınızdan daha çok ağırlığı kaldırabilir, daha uzağa zıplayabilir, daha hızlı koşabilir, çok daha hızlı reflekslerle yanıt verebilir, çok daha fazla darbe alabilir, çok daha fazla sıcak ve soğuğu tolere edebilir. Aynı şekilde insan psikolojisi de sandığınızdan çok daha büyük acıların, yıkımların, kayıpların, bunalımların üstesinden gelebilir. Buradaki asıl sınır zihinlerimizdedir. Fakat bu sınırlar bir günde oluşmadığı gibi bir günde yıkılmaz genellikle. Ama adım adım, alıştıra alıştıra bu sınırlardan ve korkulardan kurtulmak mümkündür. Aslında pek çok şey yetenekten çok kafadaki sınırlar ile ilgili. Çünkü Yüce Rabbimiz öyle yaratmış ki, çalışan hemen hemen herkes herşeyi başarabilir ALLAH'ın izni ile. Bu aslında Rabbimizin çok büyük bir nimeti bizlere. İmkansız yoktur sadece biraz zorlar. Gelşimin yolu zorlamaktan geçer. Birçok durumda bizi sınırlayan şey yalnızca vücudumuz değil, zihnimizin oluşturduğu korkular, alışkanlıklar ve kendimize koyduğumuz sınırlardır.

Nasıl Spor Yapmalıyız?

Şimdiye kadar spor hakkında çok çeşitli konuları inceledik. Şimdi ise nasıl spor yapmamız gerektiğini inceleyeceğiz inşaALLAH.

1-Isınma, Germe ve Esneme Hareketleri Olmadan Spor Olmaz

Sporun olmazsa olmazı, güne başlarken mutlaka yapılması gereken hareketlerin başında ısınma ve esneme hareketleri gelir. Özellikle ısınma hareketleri mutlaka her yaştan kişinin güne başlarken yapması gereken, vücudun çeşitli kısımlarını harekete geçirip güne hazırlayan, sakatlık risklerini azaltan ve hareket etmeyi kolaylaştıran oldukça önemli bir egzersiz grubudur. Buna ek olarak esneme ve germe hareketleri ile genel vücut mobilitesi ve esnekliği arttırılabilir ve bu durum hem uzun vadede eklem, kas ve sinir yapısını destekler, hem de hareket aralığını ve hareket konforunu önemli ölçüde arttırır. Isınma ve esneme hareketleri yapılmadığı taktirde hareket zorluğu, kısıtlı hareket alanı ve ufak hareketlerden dahi ciddi sakatlıklar gözlemlenmesi mümkündür.

2-Her Zaman Doğru Formu Koru

Sporun faydalarından yararlanabilmek için hareket miktarına değil hareketlerin formuna odaklanmak gerekir. Bir hareketten ancak doğru form ve teknik ile yapıldığı taktirde fayda sağlanabilir. Aynı şekilde bir hareket yanlış form ve teknik ile uygulandığı taktirde fayda değil bilakis zarara yol açacaktır. Bu sebeple her zaman tekrar miktarından çok doğru formu korumaya öncelik verilmelidir.

3-Az Hareket, Maksimum Kazanç

Pareto İlkesi, hayatta pek çok alanda geçerli bir ilkedir. Temel olarak sonucun %80'inin, işin %20'sinden geldiğini savunur. Örneğin bir dili, beceriyi, dersi öğrenirken konunun %20'si yani temeli, ihtiyacınız olan bilginin %80'ini karşılar. Yani temelleri bilmek gelişimin temelidir. Aynı şekilde işin %80'i yani detaylar ise sonucun ancak %20'sine etki eder. Bu sebeple sağlam bir temele sahip olmadan yapılan işler, detaylar iyi yapılsa bile verimli olmaz. Bu durumu sadelik olarka da ele alabiliriz. Yani bir spor programı hazırlarken size sonucun %80'i verecek temel ve az sayıda hareket belirlemeli, daha sonra ihtiyaçlarınıza göre kalan detayları eklemelisiniz. Spor yaparken istenilen sonucu elde etmek için gidilebilecek çok çeşitli yollar vardır. Aynı zamanda insan vücudunun çok çeşitli kas gruplarına sahip olması ve çok geniş bir hareket kabiliyeti ile donatılmış olması sebebi ile yapılacak egzersiz sayısı bir fazladır. Ancak bu demek değildir ki tüm bu hareketleri yapmak gerekir. Aksine çok çeşitli hareketi az tekrar ile yapman kasları eğitmez, aksine kafa karışıklığına yol açar. Bunun yerine az sayıda temel ve geniş kapsamlı hareket ile egzersiz yapmak hem uygulanabilirliği arttırır, hem de çalışmadan gerçek anlamda verim alınmasını sağlar.

4-Dinlenmek, Gelişim için Şarttır

İnsan vücudu makine değildir, dinlenmeye ve onarıma ihtiyacı vardır. Bu sebeple sporla vücudu sürekli yorup yıpratıp, dinlenmek için vakit ayrılmazsa, bu durum ciddi sakatlıklara, kas kaybına, eklem sorunlarına yol açabilir. Egzersizin zorluğu ve yoğunluğu ile orantılı olarak dinlenilmesi gerekir ki vücuttaki hasar onarılsın ve vücut bu hareketleri öğrenip kendini adapte edebilsin.

5-Devamlılık Esastır

Bir işi haftada bir defa yoğun olarak yapmaktansa her gün düşük yoğunlukta yapmak daha verimli ve daha disiplinlidir. Herkes spora bir hevesle başlar ancak çoğu kişi aynı istikrar ile devam ettiremez. Bu sebeple gaza gelip bir günde vücudu haşat etmek yerine, kişi kendi durumun gözlemleyip hedefleri doğrultusunda bir plan yapmalı, ve bu plana harfiyen uymalıdır. Böylelikle hem vücut ani yorulmalar ile yıpranmaz, hem devamlı ve disiplinli hareketler sonucu istenen hedefe ulaşılabilir. İslam'da kişinin ara ara yoğun olarak yapacağı ibadetlerden ise, az da olsa devamlı olanı teşvik etmektedir.

6-Piramit Metodu

Sınırna kadar zorlanmayan şey gelişim gösteremez. Ancak sınırın fazla üzerinde zorlamak da hasara yol açabilir. Bu sebeple her işte olduğu gibi burada da orta yollu olmak önemlidir. Spor hareketlerinde bir hareketi başaramayacak hale gelene kadar tekrarlamak önemlidir ancak sürekli olarak bu şekilde zorlamak hem yorgunluğa yol açabilir, hem de yanlış forma sebep olup, bunun sonucu olarak da sakatlığa yol açabilir. Bu sebeple genelde önerilen iki yöntem vardır. Birincisi her sette değil, yalnızca son sette sonuna kadar zorlamaktır. Örneğin siz tek seferde en fazla 5 şınav çekebiliyorsanız ve toplam 15 şınav çekecekseniz 5'er şınavdan 3 set olarak yapmanız sizi fazla zorlayıp yanlış form kullanmanıza, ve doğal olarak yeterli gelişim gösterememenize ve hatta sakatlanmanıza sebep olabilir. Bunun yerine her biri 4 tekrardan 4 set yapmak çok daha verimli olacaktır. İkinci yöntem ise "Piramit Metodu" olarak adlandırılan yöntemdir. Bu yöntemde bir hareketi önce maksimum tekrarda yapar, ardından her seferinde tekrar sayısını azaltırsınız. Örneğin siz tek seferde en fazla 5 şınav çekebiliyorsanız sırası ile 5 şınav, 4 şınav, 3 şınav, 2 şınav ve 1 şınav olarak piramit şeklindeki setlerle çalışmanız kasları aşırı zorlamadan maksimum efor sarf ettirerek özellikle güç kazanımı noktasında oldukça verimli sonuçlanacaktır ALLAH'ın izni ile.

7-Adım Adım Gelişim

Çoğumuz hayallerimize ve hedeflerimize anında ulaşmak isteriz ancak gerçek dünyada bu durum tam olarak böyle işlemez. Hedeflerimize ulaşmak için süreci küçük adımlara bölmeli ve istikrarlı bir biçimde adım adım ilerlemeliyiz. Aynı şekilde sporda da istediğimiz hedefe adım adım ilerlememiz gerekir. Örneğin tek seferde 5 şınavı çok rahat çekebiliyorsanız, 10 şınavda zorlanıyorsanız ve hedefiniz tek seferde 50 şınav ise yapmanız gereken kendinize küçük hedefler koyup gelişim gösterdikçe ilerlemenizdir. Bu durumda öncelikle kolay hale gelene kadar tek seferde 10 şınav çekmeli, bu durum kolay hale geldikten sonra tek seferde 15 şınavı rahat çekene kadar her set 15 şınav çekmeli, ve bu şekilde asıl hedefinize ulaşana kadar gelişiminizi baz alarak adım adım ilerlemelisiniz.

8-Nefes ve Postür Egzersizleri

Modern toplumda insanların çoğu, eski toplumlara nazaran çok daha fazla hareketsiz ve oturarak yaşamlarını sürdürüyor. Bu durum duruş ve nefes bozukluklarına yol açabilmekte, ve ileride daha ciddi sorunlara yol açabilmektedir. Bu sebeple diyafram kullanarak doğru şekilde nefes almayı ve düzgün bir postüre sahip olmayı öğrenmek ve gerekirse bunun için çeşitli egzersizler yapmak oldukça önemlidir.

9-Çok Yönlü Çalışma

Spora başlarken genelde insanlar tek bir hedefe odaklanırlar. Fit olmak, yağ yakmak, kas kazanmak, güç kazanmak, kondisyon geliştirmek gibi. Ancak tek taraflı çalışma yapmak tıpkı tek taraflı beslenme gibi yeterli değildir. Çünkü insan oldukça dinamik bir hayat yaşamaktadır ve fiziksel pek çok farklı beceriye ihtiyacı olmaktadır. Ağır bir şeyi kaldırabilmek için maksimum kuvvet, uzun süreler fiziksel iş yapabilmek için kondisyon, genel anlamda sağlıklı yaşayabilmek için esnek, fit, uygun yağ oranlı bir vücut gibi pek çok gereksinim vardır. Bu sebeple spor yaparken sadece kondisyon ya da sadece yağ yakımına değil, kondisyon, güç, hız, esneklik, dayanıklılık, patlayıcı kuvvet, refleks gibi çeşitli ve kişinin ihtiyaçlarına göre hazırlanmış genel amaçlı bir spor programı uygulaması sağlık, günlük yaşam ve kişisel hedefler açısından çok daha yararlı olacaktır.

10-Uygun Beslenme

Spor yaparken vücut yorulduğu ve kontrollü bir biçimde yıpratıldığı için onarıma ihtiyacı vardır. Bu onarım için gerekli besinleri sağlamak adına uygun beslenme şarttır. Tek yönlü spor olmadığı gibi tek yönlü beslenme de olmamalıdır. Spor yapmak demek sadece protein ihtiyacı oluşması demek değildir. Çeşitli mineral ve vitaminler, kalsiyum ve karbonhidrat gibi diğer besinlerin de dengeli bir şekilde alınması gerekir. Aksi taktirde tek başına protein beklenen yararı sağlamaz, aksine tek yönlü beslenme sebebi ile çeşitli zararlara yol açabilir.

11-Vücut Piramidi Önem Sırası

İnsan vücudundaki tüm kas, organ ve dokuların muhakkak bir işlevi ve hikmeti vardır. Ancak hiç şüphesiz kimi diğerinden daha önemlidir. Örneğin bir insan bir böbreği olmadan yaşayabilirken, beyni olmadan yaşayamaz. Aynı şekilde kasların da kendi içlerinde bir önem ve çalıştırma sıralaması vardır. Genelde insanlar kaslarını en çok üst vücut, kollar, karın bölgesi ve son olarak alt vücut olarak çalışırlar. Çünkü kas kazanımının dışarıdan en belirgin olduğu noktalar sıralandığı zaman tabiki de önce kollar, sonra göğüs, sonra da karın bölgesi gelmektedir. Ancak vücudun işleyişi açısından baktığımız taktirde işler böyle yürümez. Tam tersine kaslar alltan üste doğru piramit şeklinde öneme sahiptir. Yani doğru sıra önce alt vücut, sonra karın ve bel bölgesi (yani core kasları), ardından üst vücut gelir. Hatta üst vücutta da öncelik kollar ya da göğüs değil, sırt kaslarıdır. Yani işlevsel önem sırası aslında kozmetik önem sırasının tam zıttıdır. Bu önem sırasının sebebine baktığımız zaman ise bacakların ilk sırada olma gerekçesi en temel ihtiyaçlarımız için bile onlara muhtaç olmamızdır. Tüm hareketler yerden başlar. Bu ister koşmak, ister ağırlık kaldırmak, ister yumruk atmak, ister sadece yürümek olsun, tüm hareketler bacaktan başlar. Ayrıc bacaklar sürekli olarak vücut ağırlığımızı da taşımak zorunda oldukları için zaten kol kası gibi kaslara göre çok daha güçlüdürler. Bu sebeplerle en çok önemin alt vücut kaslarına verilmesi gerekir. Ardından gelen bel ve karın bölgesi kasları ise yine tüm hareketlerin bacaktan sonra geçtiği yerdir. Bu bölgedeki kaslara çekirdek kaslar denmesi boşuna değildir. Üst ve alt vücudun bağlantı noktası olan, her tür hareket sırasında bize stabilite ve vücut kontrolü sağlayan bu bölgedeki kaslar, alt vücuttan sonra en çok çalıştırılması gereken kaslardır. Üst vücut kasları ise diğer iki kas grubuna göre nispeten daha az ve hafif işler yapmaktadır. Ancak üst vücutta da önceliğin sırt kaslarına verilmesi gerekir çünkü üst vücutla yapılan çoğu harekette varlığından bile haberdar olmadığımız çeşitli sırt ve omuz kaslarımı devreye girmektedir.

Evet buraya kadar sporla ilgili ihtiyacımız olan temel bilgileri edindik, artık ideal spor prgoramının yapı taşlarını incelemeye geçebiliriz.

İdeal Spor Programının Temel Taşları Nelerdir?

İdeal spor programını sizlere sunarken amacımız her yaş ve koşuldaki kişilerin rahatça uygulayıp sağlıklı ve fit kalabilecekleri, hatta çeşitli beceri ve yetenekler kazanıp gelişim gösterebilecekleri şekilde bir program oluşturmaktı. Aşağıdaki maddeler her kişi ve koşul altında uygulamaya müsait ve her spor programında muhakka olması gereken bölümler olup, kişiler kendi durum ve ihtiyaçlarına göre bu programa eklemelerde bulunabilirler.

1-Sabah Sporu

Günün ve hareketin baladığı sabah vakti, spor yapmak için oldukça uygun bir vakittir. Özellikle sabahın erken saatleri hafif egzersiz, koşu, yürüyüş ve bisiklet için oldukça elverişli vakitlerdir. Sabah sporu için en uygun vakitler genelde Sabah Namazı ile Zeval vakti arasındadır. Bu saatler oldukça bereketli, sessiz, serin ve rahatlatıcıdır. Sabah sporu tabi ki ısınma ve esneme hareketleri ile başlamalı, vücudu güne ve harekete hazır hale getirmelidir. Ek olarak nefes egzersizleri ile nefesi düzenlemek de gün içerisindeki perfomansa katkı sağlayacaktır. Ardından kişinin durumu ve ihtiyacına göre yürüyüş, koşu, ip atlama veya bisiklet sürmek gibi kondisyon odaklı, kalp atışlarını hızlandıran ve açık havada yapmaya uygun bir egzersiz tercih etmek sabahın uyuşukluğunu üzerimizden atacak, artan kalp atış hızı ve taşınan taze oksijen ile beyin aktivitelerini hızlandırıp zihni açacak, sabahın huzurlu ortamı ile zihni dinginleştirecek ve özgüveni tazeleyecek, yoğun egzersiz ile kişiyi günün zorluklarına hazırlayacaktır. İsteyen kişiler ısınma-esneme bloğu ile koşu-yürüyüş bloğu arasında izometrik egzersizler ile ek kazanımlar elde edebilir.

2-Temel Kalisteniks

İnsan vücudu bir bütün olarak hareket ettiği için aynı şekilde kasları da bir bütün olarak çalışabilecek şekilde eğitmek en doğrusudur. Bunun en basit ve herkesçe erişilebilir ve uygulanabilir yolu tabii ki temel kalisteniks hareketleridir. Çök-kalk hareketi ile bacaklar, Mekik hareketi ile bel ve karın kasları (core kasları), Şınav hareketi ile göğüs ve kollar, Barfiks hareketi ile de sırt kasları çalıştırılarak 4 basit hareket ile yaklaşık bir tüm vücut antremanı yapılabilir. Ancak herkesin bu hareketleri yeterli miktarda yapacak vakti olmayabilir. Bu sebeple hareketleri gün içine bölmek hem yapmayı kolaylaştıracak, hem güne enerji katacak, hem de verimi arttıracaktır. Örneğin günde 50 çök kalk, 50 mekik, 50 şınav ve 25 barfiks yapacak bir kişi bunları tek seferde yapmaya vakit ya da güç bulamıyor olsa bile bu hareketleri 10 çök kalk, 10 mekik, 10 şınav, 5 barfiks şeklinde her Namaz vaktinde uygulayabilir. Böylece normalde tek sefer yapmaya zaman ve güç bulamadığı miktarda sporu gün içine bölerek rahatlıkla yapabilir.

3-Savunma Sanatları

Kişinin yeni yetenekler kazanması ve kendini savunmayı öğrenebilmesi için savunma sanatları çalışması oldukça önemli ve faydalıdır. Örneğin Boks gibi kişinin tek başına bile temelleri öğrenip pratik yapabileceği bir spor vakti ve imkanları kısıtlı bir birey bile en azından hafta sonları İkindi Namazı'ndan sonra 1 saat yapabilir. Böylece spor programlarını farklı tip egzersizle çeşitlendirmiş olurlar.

BONUS: Ağır Egzersiz ve Ağırlık

Fiziksel anlamda sınırlarını zorlamaya kararlı olan ve yukarıdaki programı fazla basit bulan kişiler ihtiyaç ve koşullarına uygun olarak İkindi Namazı'ndan sonra temel ağırlık antremanları ve daha çeşitli egzersizler hareketleri çalışabilirler. Örneğin ağırlık egzersizi olarak bench press, squat, deadlift, barbell row, kettlebel egzersizleri yapabilir. Çeşitli egzersizler olarak ise dips, burpee, refleks çalışmaları uygulayabilirler.

Yazımızın sonuna gelirken sizlerden oldukça uzun bir yazı olduğu için özür diliyoruz. Ancak oldukça önemli bir konu olması, hakkında pek çok yanlış bilgi olması, konuşulacak çok nokta olması sebebi ile istemeden de olsa uzun bir yazı oldu. Artık neden spor yapılmalı, spor hakkındaki yanlış bilgileri, en yararlı egzersiz türlerini, çeşitli savunma sanatlarını ve nasıl spor yapılmalı detaylıca biliyorsunuz. Son bir kez hap bilgi olarak konuyu özetleyerek bitirelim inşaALLAH.

Özet

Doğru şekilde yapılan sporun fiziksel ve zihinsel pek çok faydası bulunmaktadır. İyi bir spor için doğru hareketler, uygun form, çok yönlü program ve yeterli beslenme gibi dikkat edilmesi gereken pek çok nokta vardır. Aşağıda en yaralı sporlar ve en etkili savunma sanatları nelerdir, nasıl spor yapılmalı ve ideal bir spor programının olmazsa olmazları nelerdir soruları için ilmi ve bilmi araştırmalar neticesinde varılan sonuçlar yer almaktadır:

En Yararlı Spor Çeşitleri:

• -Nefes Egzersizleri
• -Fitness
• -Kardiyo
• -Plates:
• -Cross-fit
• -Kalisteniks
• -Savunma Sporları:
• -Isınma, Germe, Esneme
• -Koşu/Yürüyüş/İp atlama
• -Yüzme
• -Atıcılık/Okçuluk
• -At Binmek
• -Powerlifting

En İşlevsel Savunma Sanatları:

• -Güreş
• -Boks
• -BJJ
• -Muay Thai
• -Judo
• -Taekwondo

Nasıl Spor Yapılmalı:

• -Isınma, Germe ve Esneme hareketleri mutlaka yapılmalı
• -Her doğru form ve teknik uygulanmalu
• -Az ve geniş etkili hareketler kullanılmalı
• -Uygun miktarda dinlenilmeli
• -Sporu istikrarlı bir biçimde yapmalı
• -Hareketler piramit şeklinde yapılmalı
• -Gelişim gözlemlenip zorluk adım adım arttırılmalı
• -Gerektiği taktirde nefes ve postür egzersizleri yapılmalı
• -Çok yönlü bir spor programı uygulanmalı
• -Dengeli ve çok yönlü beslenilmeli

İdeal Spor Programının Olmazsa Olmazları:

• -Sabah Namazı:
  • -Isınma, Germe, Esneme
  • -Nefes Egzersizleri
  • -Yürüyüş/Koşu/İp atlama/Bisiklet
• -Her Namazdan Sonra
  • -10 Şınav
  • -10 Mekik
  • -10 Çök-kalk
  • -5 Barfiks
• -İkindi Namazı:
  • -45 dakika Boks

Eğer isabet ettiysek bu ancak ALLAH'tandır. Eğer hata ettiysek bu da ancak bizdendir. İnşaALLAH faydalı olmuştur.
Hayırlara vesile olması dileği ile. Hayır dualarınız bekliyoruz.
Selamun aleykum.